Kragujevac kroz vekove

Istorija Kragujevca

Istorija Kragujevca je zgusnuta i bogata dogadajima koji su preusmeravali tokove razvoja, privrede i kulture ne samo na ovim, nego i na širim srpskim i balkanskim prostorima. Naziv grada prvi put se pominje u srednjem veku, a prvi pisani trag potice iz 1476. godine, iz jednog turskog dokumenta, tapu-deftera. Medutim naseljenost ovih krajeva seže znatno dalje u prošlost. Arheološka nalazišta, od kojih je jedno nedaleko od grada, svedoce o privlacnosti ovih krajeva za život. Pred naletom brojnih osvajaca i ratova, na geografskim i istorijskim raskršcima, Kragujevac je mnogo puta uništavan, a njegovi stanovnici stradali. Ipak, od trenutka kada je 06. maja 1818. godine, na Ðurdevdanskoj skupštini u manastiru Vracevšnica, knez Miloš proglasio Kragujevac za prestonicu nove srpske države, znacaj grada naglo raste. Ovde su postavljeni temelji moderne srpske države, 1835. godine je donet prvi srpski Ustav, 1870. godine donet prvi zakon o štampi, 1878. godine procitane odredbe Berlinskog mirovnog ugovora, o konacnom sticanju nezavisnosti Srbije. Kragujevac je, kao prestonica u periodu od 1818- 1841. godine, bio rasadnik modernih i naprednih ideja i i kolevka srpske kulture i prosvete. Prva gimnazija, prvi srpski teatar, prva apoteka, prve srpske novine, prva štamparija i ostale institucije ponikle su u Kragujevcu i donele Srbiji inteligenciju, naucnike, profesore, umetnike, državnike, ali i radnicku klasu. Naime, prekretnica u opštem razvoju grada nastala je 1851. godine kada je sa radom pocela Topolivnica, prvo industrijsko preduzece u Srbiji. To je oznacilo i pocetak razvoja Kragujevca kao privrednog i industrijskog centra, što je ostao do danas. U drugoj polovini XIX i pocetkom XX veka, okosnica razvoja je vojna industrija, ali od kada je 1886. godine povezan sa prugom Beograd-Niš, grad postaje najveci izvoznik tog vremena.

Novi, XX vek je doneo nove ratove. U Prvom svetskom ratu Kragujevac ponovo postaje središte državnih ustanova, cak i vrhovne komande koja je sa saveznickim misijama bila smeštena u zgradi kragujevackog Suda.Tokom ovog rata, stradalo je cak 15 odsto ukupnog gradskog stanovništva. I Drugi svetski rat je gradu doneo velike gubitke. Najteži dan u istoriji grada je 21. oktobar 1941. godine kada je, u znak odmazde, streljano nekoliko hiljada Kragujevcana.

Nakon Drugog svetskog rata, Kragujevac je doživeo intenzivan razvoj. Zahvaljujuci otvaranju fabrike automobila, došlo je do naglog privrednog, ali i demografskog rasta. Godine 1976 Kragujevac postaje i univerzitetski centar. Danas je to moderan grad, sa sirokim ulicama i bulevarima, parkovima, stambenim i industrijskim zonama, privlacno mesto za život, grad mladih.